Trong tiếng Việt, mỗi từ ngữ đều mang trong mình dấu ấn lịch sử và chuẩn mực sử dụng. Chính tả không chỉ là kỹ năng viết đúng, mà còn là nền tảng để đảm bảo sự thống nhất trong giao tiếp, đặc biệt là trong những lĩnh vực đòi hỏi tính nghiêm túc như hành chính và báo chí. Một trong những lỗi phổ biến hiện nay là sự nhầm lẫn giữa “dẫm đạp hay giẫm đạp”. Vậy đâu mới là chính tả chuẩn, và việc viết sai có ảnh hưởng gì? 1. “Giẫm đạp” mới là cách viết đúng Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2003), “giẫm” có nghĩa là đặt bàn chân lên vật gì đó, có thể vô tình hay cố ý. Từ này mở rộng nghĩa trong nhiều ngữ cảnh, chẳng hạn: Giẫm chân tại chỗ: không tiến bộ. Giẫm lên vết xe đổ: lặp lại sai lầm cũ. Giẫm đạp lên nhau: chen lấn, xô đẩy, hoặc nghĩa bóng là chà đạp lên lợi ích, giá trị của người khác. Ngược lại, “dẫm” không xuất hiện trong các từ điển chính thống. Đây chỉ là cách viết sai, bắt nguồn từ sự không phân biệt phát âm giữa “gi” và “d” ở một số vùng miền. Do đó, trong các văn bản hành chính, báo chí và tài liệu học thuật, chỉ có “giẫm đạp” mới được coi là chuẩn chính tả. 2. Vì sao vẫn xuất hiện “dẫm đạp”? Trên thực tế, cụm từ “dẫm đạp” xuất hiện khá nhiều trên mạng xã hội, thậm chí trong một số bài báo trực tuyến. Nguyên nhân chính: Ảnh hưởng của ngôn ngữ nói: Trong giao tiếp hằng ngày, âm gi và d thường phát âm gần giống nhau. Người viết theo thói quen nghe được, dẫn đến nhầm lẫn. Thói quen lan truyền trên mạng: Khi một cá nhân viết sai, người khác dễ dàng lặp lại, tạo thành “chuẩn mực mới” trong cộng đồng mạng. Sự lỏng lẻo trong biên tập online: Nhiều trang tin điện tử ít chú trọng khâu kiểm duyệt chính tả, khiến lỗi nhỏ như “dẫm đạp” dễ dàng lọt qua. 3. Tác động trong văn bản hành chính và báo chí Trong hành chính Văn bản hành chính là tài liệu pháp lý, có giá trị ràng buộc. Một lỗi chính tả nhỏ như “dẫm đạp” thay vì “giẫm đạp” có thể làm giảm tính nghiêm túc, thậm chí tạo ra sự mơ hồ trong diễn đạt. Chuẩn chính tả vì vậy là yếu tố không thể xem nhẹ. Trong báo chí Báo chí là kênh thông tin quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức cộng đồng. Khi một tờ báo viết “dẫm đạp”, hàng chục nghìn độc giả có thể cho rằng cách viết đó là đúng. Như vậy, báo chí vô tình trở thành nơi nhân rộng lỗi chính tả. 4. Giải pháp giữ chuẩn chính tả Tăng cường đào tạo và tập huấn: Các cơ quan hành chính, tòa soạn báo cần thường xuyên nhắc nhở, đào tạo về chuẩn chính tả cho cán bộ, phóng viên, biên tập viên. Ứng dụng công nghệ kiểm tra chính tả: Tích hợp bộ lọc chính tả tự động trong phần mềm soạn thảo và hệ thống xuất bản trực tuyến. Truyền thông về ngôn ngữ chuẩn: Báo chí cũng cần tự nâng cao vai trò giáo dục, khi đưa ra các bài viết về chính tả chuẩn, trong đó có trường hợp “giẫm đạp”.
