Bảo vệ và phát triển các loài cây thuốc quý mà mục đích của dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình nhân giống, trồng, thu hái sơ chế bảo quản cây cát sâm theo tiêu chuẩn GACP-WHO làm nguyên liệu sản xuất cao sâm dược và siro ho lâm dược trên địa bàn Bắc Kạn” Thức tỉnh đất đất cằn cỗi Vừa không lâu, vùng đất đồi núi khu vực thôn Huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang mọc lên toàn cỏ. Đầu năm 2019, khi Công ty cổ phần Y Dược Bắc Sơn triển khai dự án trồng cây cát sâm, đất rừng nơi đây đã được khoác lên một màu xanh mới. Theo ông Bùi Tuấn Huy, Phó Chủ tịch UBND ngày xưa, khu vực này có các cây thuốc nhưng do đào quá mức nên đến nay đã không còn. Nay có dự án triển khai bảo tồn, trồng mới loại thuốc nam quý, dân làng đã nhanh chóng tiếp cận. Được biết, một trong một mục tiêu của dự án này là giúp người dân quan tâm hơn đến việc phát triển cây thuốc nam, đồng thời hỗ trợ bà con biết áp dụng kỹ thuật vào trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến dược liệu theo hướng sản xuất hàng hoá để cung cấp nguyên liệu cho sản xuất thuốc nam các nhà máy sản xuất thuốc chữa bệnh. Theo ông Vũ Huy Kiên, cán bộ kỹ thuật Công ty cổ phầnY Dược Sơn Động, do áp dụng theo phương án mới từ gieo ươm giống mô hom cho tới cách trồng, chăm sóc nên đơn vị đã chú trọng khâu tập huấn và chuyển giao kỹ thuật cho người dân tham gia. Cùng lúc, quan tâm giám sát quá trình thực hiện, dân làng đã tiếp thu và ứng dụng những phương pháp mới vào sản xuất. Kết quả, không ít diện tích trước đây bỏ không đã được thay thế bằng nhiều loại thuốc nam quý. Sau hơn 1 năm triển khai dự án, đến nay toàn xã có hơn chục ha cây cát sâm. Các loại cây trồng này đang sinh trưởng, phát triển tốt. Không chỉ trồng ở Nghĩa Phương, nhằm phát triển mở rộng diện tích cây thuốc nam, Công ty cổ phần Hòa Dược Liệu Bắc Sơn còn triển khai trồng cây sâm nam tại các xã Trường Sơn (Lục Nam), Tuấn Đạo (Sơn Động-Bắc Giang), Đồng Tâm, Hồng Kỳ, Hương Vỹ (Yên Thế-Bắc Giang) với diện tích hàng chục ha. Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dược liệu, qua thực tế sản xuất của đơn vị, một ha trồng cây sâm nam sau chu kỳ 3 năm cho thu hoạch 7-8 tấn tươi; với giá bán bình quân 150 nghìn đồng/kg đã mang lại thu nhập hơn 1,1 tỷ đồng. Cùng đó, một ha sâm cau sau chu kỳ 2 năm cho năng suất 4 tấn tươi với giá 150 nghìn đồng/kg đã cho thu nhập 600 triệu đồng, cao hơn nhiều so với những loại cây trồng lâm nghiệp trên cùng đơn vị diện tích ví dụ:giống cây tếch Quy hoạch, mở rộng diện tích Không chỉ có cây sâm nam, nhằm đa dạng các loại thuốc tạo nguồn sản phẩm đầu vào phục vụ cho sản xuất kinh doanh, hiện nay Công ty cổ phần Y Dược Yên Dũng còn triển khai trồng nhiều loại cây như: Ba kích tím, kim ngân, củ mài, cà gai leo, kim tiền thảo, địa liền... Ở một số địa phương trong tỉnh. Với lợi thế về địa lý tự nhiên và nguồn nhân lực dồi dào, những năm qua một số địa phương trong tỉnh đã trồng nhiều loài cây thuốc nam như: Ba kích, trà hoa vàng, đinh lăng, nhân trần, địa liền, sâm nam núi Dành (cát sâm), sâm cau, kim tiền thảo... Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn manh mún, tự phát, chưa được áp dụng triệt để các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quy trình nhân giống, trồng, thu hái, bảo quản và chế biến cây thuốc. Theo ông Dương Vân, Giám đốc Công ty cổ phần Y Dược Yên Thế, thị trường tiêu thụ các loại dược liệu hiện nay rất rộng mở. Các công ty dược, nhà sản xuất các loại thuốc nam chữa bệnh trong nước có nhu cầu cao song do chưa làm chủ được quy trình sản xuất, chưa có quy hoạch phát triển rõ ràng nên dân làng không mạnh dạn tiếp cận những cây trồng này. Với lợi thế về đất lâm nghiệp, thậm chí những loại dược liệu này có thể trồng dưới tán rừng. Chính vì vậy, việc quan tâm quy hoạch và phát triển thành vùng cây thuốc quý hiếm là cần thiết. Để khai thác có hiệu quả tiềm năng, mở rộng diện tích cây thuốc nam trong cơ cấu nông nghiệp thời gian tới, các cơ quan, ban ngành cần phối hợp hỗ trợ nông dân liên kết với doanh nghiệp (DN), các nhà khoa học áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến vào sản xuất. Các địa phương xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân sản xuất và xúc tiến thương mại, liên kết với DN chế biến dược phẩm bảo đảm đầu ra cho sản phẩm... Những điều đó không chỉ góp phần bảo vệ sinh thái rừng bền vững mà còn bảo tồn và phát triển nguồn gen các loài thuốc nam quý hiếm và cho hiệu quả kinh tế cao.Giống cây mới: giống cây sưa đỏ
